Adaptasyon nedir?

Yabancı dilde yazılmış bir edebiyat eserini yerli renk, gelenek ve göreneklere uyacak biçimde az çok değiştirip eserin kahramanlarını da yerlileştirerek kendi diline çevirme. İkinci bir am lamı da bir edebi eserin başka bir edebi türe aktarılmasıdır. Bir romandan bir piyes yapmak gibi. Türk Edebiyatı'nın en ünlü adaptasyonları Ahmet Refik Paşa'nın Moliere'den yaptığı sahne eserleridir.

Diğer bir anlamda, adaptasyon, bir organizmanın, belirli bir çevrede yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikler ya da özellikler topluluğudur. Adaptasyonlar, canlıların hayatlarını sürdürebilmeleri ve nesillerini koruyabilmeleri için, genetik yapılarında, tür sınırları içinde esnek olarak çevre şartlarına uyum göstermeleridir. Çevre şartları değiştirkçe, canlının genetik potansiyelinin esnekliği oranında ve tür bazında bazı değişiklikler görülür. Buna örnek olarak rengin koyulaşması, kılların sıklaşması, kulakların küçülmesi verilebilir.

Bu tür değişiklikler, türün korunmasına yönelik değişimlerdir. Yeterli adaptasyonu göstermeyen canlılar uzun süre hayatta kalamaz ve nesillerini devam ettiremezler. Dinozorların günümzde neslinin bulunmaması buna örnektir. Adaptasyon Canlıların bulundukları muhite intibak etmeleri, uyum sağlamalarıdır. Çeşitli asırlarda yaşamış biyologlar, tecrübe, bilgi ve inançlarına göre adaptasyonu değişik şekilde yorumladılar.

Canlıların basitten mükemmele doğru değiştiğini ilk yazan, Fransız doktoru Lamarc’tır. Lamarc 1809’da neşrettiği Filozofi Zoolojik ismindeki kitabında; " Canlıların bir asıldan türeyebileceğini " yazdı. Fakat aynı asırdaki biyologlar, Lamarc’ın verdiği misallerin, hayvanların birbirine dönmesini değil, "adaptasyon "u gösterdiğini söylediler. Paleontoloji mütehassısları, her çeşit canlının kendi çeşidi içinde değişebildiğini, bir canlının başka çeşit canlıya dönmediğini kabul etmektedir.

adaptasyon

Askerlerin, Kamuflaj yapmaları, bulundukları araziye göre kendilerini uydurmaları, bir çok hayvanın bulunduğu mevsime ve çevreye göre rengini uydurması birer adaptasyondur. Bukalemunun bulunduğu yere rengini uydurması, çöllerde yaşayan hayvanların tüylerinin renginin çölde görünmeyecek şekilde olması hep adaptasyona örneğidir. Göl kurbağası, üzerinde gezindiği yeşil yerler kadar yeşildir.Kutup ayısı ve kutup baykuşu, Kar gibi beyazdır.

adaptasyon

Kara kurbağa, üzerinde yaşadığı topraktan çok zor ayırt edilir.  Kakum, kar tavuğu, kar tavşanının tüyleri kışın beyaz, yazın kahverengindedir. Tropik balıklar, içinde saklandıkları parlak mercan kayalıkları gibi pırıl pırıldır. Bunlara benzer örnekleri çoğaltmak mümkündür. Canlıların yasadıkları ortamlardaki değişimlere adaptasyonları, biyolojik çeşitliliğe katkıda bulunur. Örneğin, ülkemizde ormanlarda doğal olarak yetişen meşe ağacının farklı birçok türü  bulunmaktadır.

Meşe ağaçları arasındaki bu çeşitliliği başka canlı türlerinde de görebiliriz. Türlerdeki bu farklılık ve çeşitlilikler çok eski zamanlardan beri insanların dikkatini çekmişti. Ancak bu çeşitliliğin nedeni ve nasıl oluştuğu belirlenememişti. Bundan yalnızca iki yüzyıl öncesine kadar Dünya ve üzerinde yasayan canlıların değişmediği düşünülmekteydi. Ancak nesli tükenmiş türlere ait fosillerin bulunması, canlıların değişmediği fikri hakkında sorular sorulmasına ve bu konuda araştırmalar yapılmasına yol açmıştır.

Sözlükte "adaptasyon" ne demek?

1. Bir yapıtı, çevrildiği dilin konuşulduğu toplumun yaşayışına, göreneklerine, inançlarına uygun duruma getirme, uyarlama.
2. Uyma.

Adaptasyon kelimesinin ingilizcesi

n. adaptation, conformation
Köken: Fransızca